Heyranok, di muzîka gelêrî ya Kurdî de cureyek e ku dengê jinan di navendê de ye û bi tundiya hîsî ve tê der. Ev cure, hem ji aliyê folklorîk û hem ji aliyê muzîkolojîk ve balê dikşîne ji sîstema tonal a klasîk a rojavayî serbixwe, li ser bingeheke modal hatiye avakirin. (Pênaseyeke perwerdeyê a akademîk û pratîkê li ser muzîka kurdî ya ku em dibêjin; Payîzok, Heyranok, Berîte, Lawj û hwd. ve nehatiye kirin.) 1. Pênase û Fonksiyona Muzîkal a Heyranokê Şehab Xalîdî (2021), heyranokê wekî “stranên lîrîk ên kurt ên ku jinan hestên xwe yên hundirîn tînin ziman” pênase dike. Abdullah & Zagros (2022) û Mamand & Badan (2024), awayên performansê, profîlên îcrakar û avahiya melodîk a heyranokê lêkolîn kirine û varyasyonên melodîk û modal ên vê cureyê derxistine holê. Heyranok bi awayekî gelemperî di warê rîtmê de bi pîvana azad, di warê melodîk de jî bi rêzikên modal ên sînordar ve formeke taybet e. 2. Modalîte û Avahiya Navberan Lêkolînên cuda nîşan didin ku heyranok xwedî karaktereke ...
Kurte Payîzok di muzîka kurdî de nîşaneya têkilîya mirovan bi xwezayê re ye. Payîzok ne “maqam”eke klasîk e, formeke modal a estetîk e ku hestên xemgînî, demborîbûn, çûyîn û vegera demsalî nîşan dide. Bi taybetî di kevneşopiya dengbêjiyê de, ya diyarker ne avahiya navberî ya rêzikê ye, awayê seyrê û vegotina hestyarî ye. Ev nivîs, vê formê ji aliyê modal, melodîk û hestyarî ve lêkolîn dike û têkiliya payîzokê bi xwezare îfade dike. 1. Destpêk Muzîk bo kurdan di destpêka her karî de întro ye, di navbera xweza, têkiliyên civakî, hezkirin, şer û mirovan de muzîk dibe girêdanek, li ser van hîs û tevgerên civakê de li gel gelek modalan payîzok jî heye ku ew modala kurdî ye Muzîka Kurdî bi cihêrengiya xwe ya modal, veguherînên mîkrotonal û dewlemendiya melodîk tê nasîn (Blum, 2002). Payîzok, wekî formeke modal di vê kevneşopiyê de atmosfereke payîzî ya xemgîn diafirîne ku ne tenê demsala payîzê, her wiha vegera hundirî ya mirovî û hêdî hêdî vemirîna wî jî temsîl dike. Ji aliyê muzîkoloj...