Ana içeriğe atla

Şîrove û tonalîteya Mihemed Arîf Cizrawî ya li ser strana Xezalê




​Em ê li gorî şîroveya hunermend M. Arîf cizrawî analîza tonalîteya strana xezalê bikin lê ewil em bala xwe bidinê Mihemed Arîf Cizrawî kî ye:


Mihemed Arîf Cizrawî (an jî Mihemed Arif Cizîrî) dengbêjekî navdar û hunermendê kurd ê kevneşopî ye. Ew yek ji dengbêjên herî girîng ên sedsala 20-an ên Kurdistanê ye. ku.wikipedia.org 


•  Jidayikbûn: Sala 1912’an li Cizîra Botan 

•  Mirin: 17’ê Kanûna Pêşîn 1986’an (74 salî) li Duhokê. ku.wikipedia.org 

Ew di dema Împeratoriya Osmanî, Şerê Cîhanê yê Yekemîn û demên dijwar ên Kurdistanê de mezin bûye. Dayika wî jî dengbêjeke navdar bû (Edila) û wî ji zarokatiyê ve guhdariya stran û dengbêjan dikir. Di jiyana xwe de gelek zehmetî kişandiye (girtîgeh, koçberî, hwd.), ev yek bandor li hunera wî kiriye. Wî gelek salan li Duhokê jiya û li wir stran gotine. ku.wikipedia.org 


Em werin ser mijarê; dema em guh didin strana Xezalê bi taybetî jî ji dengê M. Arîf cizrawî bêtir bala me stîla hunermendî dikişîne bi awaza xwe ya cihê mirov mest dikê lê ka em binerin hunermend bi kîjan tonalîteyê vê stranê gotîye 


Di stranê de dengên derdikevin pêş ev in:

•  Fa diyez

•  Do diyez

•  Sol diyez

•  Re diyez

•  La diyez

Ev avahî di teoriya muzîkaya Rojava de bi 5 diyezan re têkildar e.

F♯, C♯, G♯, D♯, A♯

Bi awayê teorîk ev nîşan dide ya Sî Major an jî Sol diyez minor e


Navenda tonal û hîsîyata bi dawîbûna strana “Xezal” de: 

piraniya vegerên melodîk li dora Sol diyez kom dibin. Bi taybetî dengên vokal dirêj dibin û xalên bêhnvedanê yên melodiyê navenda tonal a stranê pir zelal dikin.


G♯ minor

Ji ber vê yekê her çend stran bi awayê teorîk xwediyê dengên Si Majorê be jî, ji aliyê guhdarî û hestî ve ew nêzî karakterê Sol dîyez mînorê ye


M. Arîf Cîzrawî vê stranê bi vê karaktera Sol mînor dîyezê gotîye lê ji stîla xwe zêdetir tiştan li stranê zêde kiriye.


Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Di Muzîka Kurdî de Payîzok: Analîzeke Yekbûyî ya Modal û Seyirê

Kurte Payîzok di muzîka kurdî de nîşaneya têkilîya mirovan bi xwezayê re ye.  Payîzok ne “maqam”eke klasîk e, formeke modal a estetîk e ku hestên xemgînî, demborîbûn, çûyîn û vegera demsalî nîşan dide. Bi taybetî di kevneşopiya dengbêjiyê de, ya diyarker ne avahiya navberî ya rêzikê ye, awayê seyrê û vegotina hestyarî ye. Ev nivîs, vê formê ji aliyê modal, melodîk û hestyarî ve lêkolîn dike û têkiliya payîzokê bi xwezare îfade dike. 1. Destpêk Muzîk bo kurdan di destpêka her karî de întro ye, di navbera xweza, têkiliyên civakî, hezkirin, şer û mirovan de muzîk dibe girêdanek, li ser van hîs û tevgerên civakê de li gel gelek modalan payîzok jî heye ku ew modala kurdî ye Muzîka Kurdî bi cihêrengiya xwe ya modal, veguherînên mîkrotonal û dewlemendiya melodîk tê nasîn (Blum, 2002). Payîzok, wekî formeke modal di vê kevneşopiyê de atmosfereke payîzî ya xemgîn diafirîne ku ne tenê demsala payîzê, her wiha vegera hundirî ya mirovî û hêdî hêdî vemirîna wî jî temsîl dike. Ji aliyê muzîkoloj...
Yorum Gönder
Devamı

Heyranok: Di Muzîka Kurdî de Modalîte û Estetîka Gotinê

Heyranok, di muzîka gelêrî ya Kurdî de cureyek e ku dengê jinan di navendê de ye û bi tundiya hîsî ve tê der. Ev cure, hem ji aliyê folklorîk û hem ji aliyê muzîkolojîk ve balê dikşîne ji sîstema tonal a klasîk a rojavayî serbixwe, li ser bingeheke modal hatiye avakirin. (Pênaseyeke perwerdeyê a akademîk û pratîkê li ser muzîka kurdî ya ku em dibêjin; Payîzok, Heyranok, Berîte, Lawj û hwd. ve nehatiye kirin.) 1. Pênase û Fonksiyona Muzîkal a Heyranokê Şehab Xalîdî (2021), heyranokê wekî “stranên lîrîk ên kurt ên ku jinan hestên xwe yên hundirîn tînin ziman” pênase dike. Abdullah & Zagros (2022) û Mamand & Badan (2024), awayên performansê, profîlên îcrakar û avahiya melodîk a heyranokê lêkolîn kirine û varyasyonên melodîk û modal ên vê cureyê derxistine holê. Heyranok bi awayekî gelemperî di warê rîtmê de bi pîvana azad, di warê melodîk de jî bi rêzikên modal ên sînordar ve formeke taybet e. 2. Modalîte û Avahiya Navberan Lêkolînên cuda nîşan didin ku heyranok xwedî karaktereke ...
Yorum Gönder
Devamı