Ana içeriğe atla

Moda Aeolîyen ya Fa# (F dîyez) - Rıdvan Îbrî

Ridvan Îbrî bi dengê xwe yê bi hêz û muzîka xwe ya otantîk di nav muzîka kurdî da cihê xwe digire,  ji Sêrtê ye û 11-12 sal in li Stenbolê dijî. Di vê demê de, wî li ser hunera xwe xebitiye, ji ekola Ciwan Haco îlham girtiye û bi guhdarîya Hesen Zîrek û Kerapetê Xaço, têkiliyeke kûr bi muzîka kevneşopî ya kurdî re ava kiriye. Şêwaza wî ya melodîk, bi baweriya wî ya xurt re têkildar e; ew dibêje di rêya hunerê da wê serkeftinê bi dest bixe,(Youtube, Tenbûra Mîtrayê) ev yek di stranên wî yên herî dawî, “Beybûn” û “Qurbana Te” da xwe dîyar dike.


Taybetmendiyeke balkêş a muzîka Ridvan, bikaranîna moda Aeolîyen ya Fa# (F dîyez) ye, ku stranên wî, di nav wan da “Beybûn” û “Qurbana Te”, li ser vê pîvanê têne rêzkirin û gotin. 



Moda Aeolîyen ya Fa#, pîvaneke heptatonîk e ku ji notên Fa♯, Sol♯, La, Si, Do♯, Re û Mi pêk tê û wekî pîvana mînor a xwezayî ya Fa# tê nasîn. Ev mod, ku moda şeşemîn a pîvana A major e, bi formûla xwe ya navberan (N-T-N-N-N-T-N-N) hestekî kûr, xemgîn lê bi hêz diafirîne—taybetmendiyek ku bi muzîka kurdî re, ya ku gelek caran mijarên hestiyar, evîndar û watedar vedibêje, bêkêmasî lihevhatî ye. Ridvan vê modê bi hostatî bi dengê xwe û têlên tenbûrê re yek dike, û ne tesaduf e ku ew vê yekê hilbijartiye; bandora kevneşopiya muzîka kurdî di vê tercihê da roleke mezin dilîze.


Strana “Beybûn”, bi gotinên xwe yên wekî “Navê te beybûn e, çavê te zeytûn e” û “Ez dûr ketim ji şewqa dilê te, gazina dikim ji derd û kulên te”, evîna hesretî û kûrahiya hestên mirovî bi awayekî nazik îfade dike. Beybûn, ku navekî Çîçekekê ye û di çanda kurdî de sembola xweza û nazikiyê ye, bi moda Aeolîyen ya Fa# ra dibe straneke evînê û hêviyê bi hev re tîne. Dengê Ridvan ê xurt û hestiyar, bi navberên vê modê re, vê stranê dike pireke ku guhdaran bi kûrahiya çanda kurdî ve girê dide. “Qurbana Te” jî, bi navê xwe yê ku evîn û fedakariyê tîne bîrê, bi heman modê hatiye gotin û xuya ye ku bi melodîyên modern, têlên tenbûrê û şêwaza wî ya otantîk, hestên kûr bi guhdaran ra parve dike.


Kurt û kurmancî, Ridvan Îbrî bi hunera xwe hem mîrateya muzîka kurdî diparêze hem jî bi şêwazeke nûjen wê dewlemend dike. Moda Aeolîyen ya Fa#, ku ew di “Beybûn” û “Qurbana Te” da bi awayekî xwezayî û bi bandor bi kar tîne, ne tenê şêwaza wî ya muzîkê diyar dike, di heman demê da nîşan dide ka çawa ew bi koka xwe ve girêdayî ye û bi bawerî ber bi armancên xwe ve dere. Gotinên “Beybûn”ê, yên mîna “Çavê min li rêya te, mam li hêviya te” û “Ax tu li ku de yî”, bi dengê wî û vê modê ra, hesreta evîndaran bi awayekî melodîk vedibêje. Ger tu li van stranan guhdar bikî, dê bibînî ka çawa dengê wî bi moda Aeolîyen ya Fa# re dibe yek, guhdaran dibe nav cîhaneke hestî û watedar.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Mem Ararat û Estetîka Hestiyariya Rûkalbûyî(banegehî, rûkî, sathî): Di Çarçoveya Muzîka Kurdî de Rexneyek

Kurte Ev xebat, di muzîka kurdî ya hevdem de bi populerbûnê re derket holê guherînên estetîkî û formel, bi nimûneya Mem Ararat ve lêkolîn dike. Muzîka Ararat, ji kevneşopiya muzîka gelêrî tê lê bi mînîmalîzma hestiyarî ya pîşesaziya muzîka modern ve hatiye adaptekirin, formeke hilberîna nav-estetîk temsîl dike. Di gotarê de avahiya melodîk a Ararat, têkiliya gotin-melodî, stratejiya estetîka hestiyarî û pozîsyona hunerî hatiye lêkolîn; di encamê de, muzîka hunermend “ji veguheztina hestê ya rastî zêdetir, temsîla hestê estetîze dike” tê pêşniyazkirin. Xebat, hilberîna Ararat wekî nimûneyeke tipîk a derbasbûna ji vegotina kûr di muzîka kurdî de ber bi hestiyariya rûkal(sathî, yuzeysel)ve bi awayekî rexneyî nîqaş dike. Peyvên Sereke: Mem Ararat, muzîka kurdî, estetîk, teoriya muzîkê, çanda populer, hestiyarî   1. Destpêk Muzîka kurdî, di dîrokê de bûye hilgirê devkî yê bîra civakî, berxwedanê û hestê kolektîf. Kevneşopiya dengbêjiyê, yek ji formên herî otantîk ên vê berdewamiya ...
Yorum Gönder
Devamı

Di Muzîka Kurdî de Payîzok: Analîzeke Yekbûyî ya Modal û Seyirê

Kurte Payîzok di muzîka kurdî de nîşaneya têkilîya mirovan bi xwezayê re ye.  Payîzok ne “maqam”eke klasîk e, formeke modal a estetîk e ku hestên xemgînî, demborîbûn, çûyîn û vegera demsalî nîşan dide. Bi taybetî di kevneşopiya dengbêjiyê de, ya diyarker ne avahiya navberî ya rêzikê ye, awayê seyrê û vegotina hestyarî ye. Ev nivîs, vê formê ji aliyê modal, melodîk û hestyarî ve lêkolîn dike û têkiliya payîzokê bi xwezare îfade dike. 1. Destpêk Muzîk bo kurdan di destpêka her karî de întro ye, di navbera xweza, têkiliyên civakî, hezkirin, şer û mirovan de muzîk dibe girêdanek, li ser van hîs û tevgerên civakê de li gel gelek modalan payîzok jî heye ku ew modala kurdî ye Muzîka Kurdî bi cihêrengiya xwe ya modal, veguherînên mîkrotonal û dewlemendiya melodîk tê nasîn (Blum, 2002). Payîzok, wekî formeke modal di vê kevneşopiyê de atmosfereke payîzî ya xemgîn diafirîne ku ne tenê demsala payîzê, her wiha vegera hundirî ya mirovî û hêdî hêdî vemirîna wî jî temsîl dike. Ji aliyê muzîkoloj...
Yorum Gönder
Devamı

Heyranok: Di Muzîka Kurdî de Modalîte û Estetîka Gotinê

Heyranok, di muzîka gelêrî ya Kurdî de cureyek e ku dengê jinan di navendê de ye û bi tundiya hîsî ve tê der. Ev cure, hem ji aliyê folklorîk û hem ji aliyê muzîkolojîk ve balê dikşîne ji sîstema tonal a klasîk a rojavayî serbixwe, li ser bingeheke modal hatiye avakirin. (Pênaseyeke perwerdeyê a akademîk û pratîkê li ser muzîka kurdî ya ku em dibêjin; Payîzok, Heyranok, Berîte, Lawj û hwd. ve nehatiye kirin.) 1. Pênase û Fonksiyona Muzîkal a Heyranokê Şehab Xalîdî (2021), heyranokê wekî “stranên lîrîk ên kurt ên ku jinan hestên xwe yên hundirîn tînin ziman” pênase dike. Abdullah & Zagros (2022) û Mamand & Badan (2024), awayên performansê, profîlên îcrakar û avahiya melodîk a heyranokê lêkolîn kirine û varyasyonên melodîk û modal ên vê cureyê derxistine holê. Heyranok bi awayekî gelemperî di warê rîtmê de bi pîvana azad, di warê melodîk de jî bi rêzikên modal ên sînordar ve formeke taybet e. 2. Modalîte û Avahiya Navberan Lêkolînên cuda nîşan didin ku heyranok xwedî karaktereke ...
Yorum Gönder
Devamı