"Heyran Jaro - Le Mino " Evdilezîzê leşker û Têkiliya Wan bi Meqama Rastê re

Di nav kilamên ku bi dengê Evdilezîzê Leşker (Simê) hatine zindîkirin de, yek ji wan stranên herî bi bandor "Heyran Jaro -Le Mino " ye. Ev stran, ku bi hestên xwe yên kûr û vegotina xwe ya bi hêz tê nasîn, di çanda dengbêjiya Kurdî de cihekî taybet digire. Lê ya ku "Heyran Jaro" hîn balkêştir dike, şêwaza wê ya melodîk e ku gelek muzîkzan dişibînin meqama Rastê.

Meqama Rast, di muzîka Rojhilatî de yek ji meqamên herî kevn û bi îstîqrar e. Ew bi dengê xwe yê bi heybet û aram tê nasîn, û bi gelemperî hestekê bi hêz û rêkûpêk dide guhdaran. Rawestgeha wê dengê SOL e, û ya herî xurt jî dengê RE di dereceya pêncan de ye. Rêza wê wiha ye:

SOL-LA-SÎ (koma)-DO-RE-MI-FA (Dîyez)-SOL, Di "Heyran Jaro" de, melodiyeke ku bi notayên zelal û bi hêz dest pê dike û bi rêya teşbîhên evînî û hesretê diherike, mirov dikare bandora meqama Rastê hîs bike. Ev meqam, ku bi dereceya "G" (Sol) dest pê dike, di nav çanda Kurdî de bi şêwazên xwe yên adaptekirî tê bikaranîn, û dibe ku Evdilezîzê Simê bi şêwaza xwe ya dengbêjiyê ev meqam bi nuansên Kurdî dewlemend kiribe.

Ev têkiliya bi meqama Rastê re, "Heyran Jaro" dike straneke ku hem dilê guhdaran têxe rê û hem jî bi kûrahiya xwe wan bibe nav çîrokên kevnar. Dengê Evdilezîzê Simê, ku bi hêz û bi hest e, vê meqamê bi awayekî xwezayî li xwe kiriye, û ev yek jî yek ji sedemên efsanewîbûna wî ye. Ger tu guhdarî vê stranê bikî, dibe ku tu jî hîs bikî ka çawa meqama Rastê bi vegotina wî ya bêhempa re dibe yek û hestên guhdaran dihejîne.

---

Ji bo jîyana Evdilezîzê leşker vê çavkanîyê bitikîne:

https://www.bernamegeh.org/jiyana-evdilezize-lesker-evdilezize-sime/

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Di Muzîka Kurdî de Payîzok: Analîzeke Yekbûyî ya Modal û Seyirê

Kurte Payîzok di muzîka kurdî de nîşaneya têkilîya mirovan bi xwezayê re ye. Payîzok ne “maqam”eke klasîk e, formeke modal a estetîk e ku hestên xemgînî, demborîbûn, çûyîn û vegera demsalî nîşan dide. Bi taybetî di kevneşopiya dengbêjiyê de, ya diyarker ne avahiya navberî ya rêzikê ye, awayê seyrê û vegotina hestyarî ye. Ev nivîs, vê formê ji aliyê modal, melodîk û hestyarî ve lêkolîn dike û têkiliya payîzokê bi xwezare îfade dike. 1. Destpêk Muzîk bo kurdan di destpêka her karî de întro ye, di navbera xweza, têkiliyên civakî, hezkirin, şer û mirovan de muzîk dibe girêdanek, li ser van hîs û tevgerên civakê de li gel gelek modalan payîzok jî heye ku ew modala kurdî ye Muzîka Kurdî bi cihêrengiya xwe ya modal, veguherînên mîkrotonal û dewlemendiya melodîk tê nasîn (Blum, 2002). Payîzok, wekî formeke modal di vê kevneşopiyê de atmosfereke payîzî ya xemgîn diafirîne ku ne tenê demsala payîzê, her wiha vegera hundirî ya mirovî û hêdî hêdî vemirîna wî jî temsîl dike. Ji aliyê muzîkoloj...

Devamı

Şîrove û tonalîteya Mihemed Arîf Cizrawî ya li ser strana Xezalê

Em ê li gorî şîroveya hunermend M. Arîf cizrawî analîza tonalîteya strana xezalê bikin lê ewil em bala xwe bidinê Mihemed Arîf Cizrawî kî ye: Mihemed Arîf Cizrawî (an jî Mihemed Arif Cizîrî) dengbêjekî navdar û hunermendê kurd ê kevneşopî ye. Ew yek ji dengbêjên herî girîng ên sedsala 20-an ên Kurdistanê ye. ku.wikipedia.org • Jidayikbûn: Sala 1912’an li Cizîra Botan • Mirin: 17’ê Kanûna Pêşîn 1986’an (74 salî) li Duhokê. ku.wikipedia.org Ew di dema Împeratoriya Osmanî, Şerê Cîhanê yê Yekemîn û demên dijwar ên Kurdistanê de mezin bûye. Dayika wî jî dengbêjeke navdar bû (Edila) û wî ji zarokatiyê ve guhdariya stran û dengbêjan dikir. Di jiyana xwe de gelek zehmetî kişandiye (girtîgeh, koçberî, hwd.), ev yek bandor li hunera wî kiriye. Wî gelek salan li Duhokê jiya û li wir stran gotine. ku.wikipedia.org Em werin ser mijarê; dema em guh didin strana Xezalê bi taybetî jî ji dengê M. Arîf cizrawî bêtir bala me stîla hunermendî dikişîne bi ...

Devamı

Heyranok: Di Muzîka Kurdî de Modalîte û Estetîka Gotinê

Heyranok, di muzîka gelêrî ya Kurdî de cureyek e ku dengê jinan di navendê de ye û bi tundiya hîsî ve tê der. Ev cure, hem ji aliyê folklorîk û hem ji aliyê muzîkolojîk ve balê dikşîne ji sîstema tonal a klasîk a rojavayî serbixwe, li ser bingeheke modal hatiye avakirin. (Pênaseyeke perwerdeyê a akademîk û pratîkê li ser muzîka kurdî ya ku em dibêjin; Payîzok, Heyranok, Berîte, Lawj û hwd. ve nehatiye kirin.) 1. Pênase û Fonksiyona Muzîkal a Heyranokê Şehab Xalîdî (2021), heyranokê wekî “stranên lîrîk ên kurt ên ku jinan hestên xwe yên hundirîn tînin ziman” pênase dike. Abdullah & Zagros (2022) û Mamand & Badan (2024), awayên performansê, profîlên îcrakar û avahiya melodîk a heyranokê lêkolîn kirine û varyasyonên melodîk û modal ên vê cureyê derxistine holê. Heyranok bi awayekî gelemperî di warê rîtmê de bi pîvana azad, di warê melodîk de jî bi rêzikên modal ên sînordar ve formeke taybet e. 2. Modalîte û Avahiya Navberan Lêkolînên cuda nîşan didin ku heyranok xwedî karaktereke ...

Devamı

Zhtky

Bu Blogda Ara