"Heyran Jaro - Le Mino " Evdilezîzê leşker û Têkiliya Wan bi Meqama Rastê re

Di nav kilamên ku bi dengê Evdilezîzê Leşker (Simê) hatine zindîkirin de, yek ji wan stranên herî bi bandor "Heyran Jaro -Le Mino " ye. Ev stran, ku bi hestên xwe yên kûr û vegotina xwe ya bi hêz tê nasîn, di çanda dengbêjiya Kurdî de cihekî taybet digire. Lê ya ku "Heyran Jaro" hîn balkêştir dike, şêwaza wê ya melodîk e ku gelek muzîkzan dişibînin meqama Rastê.

Meqama Rast, di muzîka Rojhilatî de yek ji meqamên herî kevn û bi îstîqrar e. Ew bi dengê xwe yê bi heybet û aram tê nasîn, û bi gelemperî hestekê bi hêz û rêkûpêk dide guhdaran. Rawestgeha wê dengê SOL e, û ya herî xurt jî dengê RE di dereceya pêncan de ye. Rêza wê wiha ye:

SOL-LA-SÎ (koma)-DO-RE-MI-FA (Dîyez)-SOL, Di "Heyran Jaro" de, melodiyeke ku bi notayên zelal û bi hêz dest pê dike û bi rêya teşbîhên evînî û hesretê diherike, mirov dikare bandora meqama Rastê hîs bike. Ev meqam, ku bi dereceya "G" (Sol) dest pê dike, di nav çanda Kurdî de bi şêwazên xwe yên adaptekirî tê bikaranîn, û dibe ku Evdilezîzê Simê bi şêwaza xwe ya dengbêjiyê ev meqam bi nuansên Kurdî dewlemend kiribe.

Ev têkiliya bi meqama Rastê re, "Heyran Jaro" dike straneke ku hem dilê guhdaran têxe rê û hem jî bi kûrahiya xwe wan bibe nav çîrokên kevnar. Dengê Evdilezîzê Simê, ku bi hêz û bi hest e, vê meqamê bi awayekî xwezayî li xwe kiriye, û ev yek jî yek ji sedemên efsanewîbûna wî ye. Ger tu guhdarî vê stranê bikî, dibe ku tu jî hîs bikî ka çawa meqama Rastê bi vegotina wî ya bêhempa re dibe yek û hestên guhdaran dihejîne.

---

Ji bo jîyana Evdilezîzê leşker vê çavkanîyê bitikîne:

https://www.bernamegeh.org/jiyana-evdilezize-lesker-evdilezize-sime/

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Mem Ararat û Estetîka Hestiyariya Rûkalbûyî(banegehî, rûkî, sathî): Di Çarçoveya Muzîka Kurdî de Rexneyek

Kurte Ev xebat, di muzîka kurdî ya hevdem de bi populerbûnê re derket holê guherînên estetîkî û formel, bi nimûneya Mem Ararat ve lêkolîn dike. Muzîka Ararat, ji kevneşopiya muzîka gelêrî tê lê bi mînîmalîzma hestiyarî ya pîşesaziya muzîka modern ve hatiye adaptekirin, formeke hilberîna nav-estetîk temsîl dike. Di gotarê de avahiya melodîk a Ararat, têkiliya gotin-melodî, stratejiya estetîka hestiyarî û pozîsyona hunerî hatiye lêkolîn; di encamê de, muzîka hunermend “ji veguheztina hestê ya rastî zêdetir, temsîla hestê estetîze dike” tê pêşniyazkirin. Xebat, hilberîna Ararat wekî nimûneyeke tipîk a derbasbûna ji vegotina kûr di muzîka kurdî de ber bi hestiyariya rûkal(sathî, yuzeysel)ve bi awayekî rexneyî nîqaş dike. Peyvên Sereke: Mem Ararat, muzîka kurdî, estetîk, teoriya muzîkê, çanda populer, hestiyarî 1. Destpêk Muzîka kurdî, di dîrokê de bûye hilgirê devkî yê bîra civakî, berxwedanê û hestê kolektîf. Kevneşopiya dengbêjiyê, yek ji formên herî otantîk ên vê berdewamiya ...

Devamı

Di Muzîka Kurdî de Payîzok: Analîzeke Yekbûyî ya Modal û Seyirê

Kurte Payîzok di muzîka kurdî de nîşaneya têkilîya mirovan bi xwezayê re ye. Payîzok ne “maqam”eke klasîk e, formeke modal a estetîk e ku hestên xemgînî, demborîbûn, çûyîn û vegera demsalî nîşan dide. Bi taybetî di kevneşopiya dengbêjiyê de, ya diyarker ne avahiya navberî ya rêzikê ye, awayê seyrê û vegotina hestyarî ye. Ev nivîs, vê formê ji aliyê modal, melodîk û hestyarî ve lêkolîn dike û têkiliya payîzokê bi xwezare îfade dike. 1. Destpêk Muzîk bo kurdan di destpêka her karî de întro ye, di navbera xweza, têkiliyên civakî, hezkirin, şer û mirovan de muzîk dibe girêdanek, li ser van hîs û tevgerên civakê de li gel gelek modalan payîzok jî heye ku ew modala kurdî ye Muzîka Kurdî bi cihêrengiya xwe ya modal, veguherînên mîkrotonal û dewlemendiya melodîk tê nasîn (Blum, 2002). Payîzok, wekî formeke modal di vê kevneşopiyê de atmosfereke payîzî ya xemgîn diafirîne ku ne tenê demsala payîzê, her wiha vegera hundirî ya mirovî û hêdî hêdî vemirîna wî jî temsîl dike. Ji aliyê muzîkoloj...

Devamı

Heyranok: Di Muzîka Kurdî de Modalîte û Estetîka Gotinê

Heyranok, di muzîka gelêrî ya Kurdî de cureyek e ku dengê jinan di navendê de ye û bi tundiya hîsî ve tê der. Ev cure, hem ji aliyê folklorîk û hem ji aliyê muzîkolojîk ve balê dikşîne ji sîstema tonal a klasîk a rojavayî serbixwe, li ser bingeheke modal hatiye avakirin. (Pênaseyeke perwerdeyê a akademîk û pratîkê li ser muzîka kurdî ya ku em dibêjin; Payîzok, Heyranok, Berîte, Lawj û hwd. ve nehatiye kirin.) 1. Pênase û Fonksiyona Muzîkal a Heyranokê Şehab Xalîdî (2021), heyranokê wekî “stranên lîrîk ên kurt ên ku jinan hestên xwe yên hundirîn tînin ziman” pênase dike. Abdullah & Zagros (2022) û Mamand & Badan (2024), awayên performansê, profîlên îcrakar û avahiya melodîk a heyranokê lêkolîn kirine û varyasyonên melodîk û modal ên vê cureyê derxistine holê. Heyranok bi awayekî gelemperî di warê rîtmê de bi pîvana azad, di warê melodîk de jî bi rêzikên modal ên sînordar ve formeke taybet e. 2. Modalîte û Avahiya Navberan Lêkolînên cuda nîşan didin ku heyranok xwedî karaktereke ...

Devamı

Zhtky

Bu Blogda Ara